ศูนย์แลกเปลี่ยนข้อมูลกลางภาครัฐ (Government Data Exchange : GDX)


19 October 2569
6765

การเชื่อมโยงและแลกเปลี่ยนข้อมูลภาครัฐ

ในช่วงหลายปีที่ผ่านมารัฐบาลได้พยายามผลักดันให้มีการนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาใช้เพื่อพัฒนาระบบการทำงานและการให้บริการภาครัฐที่สามารถเชื่อมโยงและแลกเปลี่ยนข้อมูลระหว่างหน่วยงานของรัฐ รวมถึงการตราพระราชบัญญัติ การบริหารงานและการให้บริการภาครัฐผ่านระบบดิจิทัล พ.ศ. 2562 เพื่อกำหนดแนวทางการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีดิจิทัลในการบริหารราชการแผ่นดิน ซึ่งเป็นไปตามข้อเสนอแนะของสภาปฏิรูปประเทศแห่งชาติ (สปช.) และสภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ (สปท.) เพื่อยกระดับรัฐบาลไปสู่การเป็น “รัฐบาลแห่งการเชื่อมโยงและเปิดเผย” หรือ “Open and Connected Government” 

 โดยการเชื่อมโยงและแลกเปลี่ยนข้อมูลภาครัฐเป็นฐานรากสำคัญในการพัฒนาระบบราชการ 4.0 และเป็นกลไกหลักในการขับเคลื่อนแผนยุทธศาสตร์ แผนชาติ นโยบายต่างๆ ของประเทศ ในพระราชบัญญัติ การบริหารงานและการให้บริการภาครัฐผ่านระบบดิจิทัล พ.ศ. 2562 จึงได้กำหนดให้หน่วยงานของรัฐมีการเชื่อมโยงและแลกเปลี่ยนข้อมูลระหว่างกันและให้สำนักงานฯ ดำเนินการพัฒนาศูนย์แลกเปลี่ยนข้อมูลกลาง เพื่อทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางในการแลกเปลี่ยนข้อมูลดิจิทัลและทะเบียนดิจิทัลระหว่างหน่วยงานของรัฐ และสนับสนุนภาครัฐในการให้บริการประชาชนผ่านระบบดิจิทัล 

เกี่ยวกับ GDX

สำนักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล (องค์การมหาชน) (สพร.) พัฒนาศูนย์แลกเปลี่ยนข้อมูลกลางภาครัฐ (Government Data Exchange: GDX) เพื่อเป็นศูนย์กลางในการเชื่อมโยงและแลกเปลี่ยนข้อมูลดิจิทัลและทะเบียนดิจิทัลระหว่างหน่วยงานของรัฐ สนับสนุนการให้บริการประชาชนผ่านระบบดิจิทัล และส่งเสริมการพัฒนารัฐบาลดิจิทัลให้มีประสิทธิภาพ 

GDX ดำเนินงานภายใต้กรอบพระราชบัญญัติการบริหารงานและการให้บริการภาครัฐผ่านระบบดิจิทัล พ.ศ. 2562 โดยมีบทบาทในการอำนวยความสะดวกให้หน่วยงานภาครัฐสามารถเชื่อมโยงและแลกเปลี่ยนข้อมูลระหว่างกันได้อย่างเป็นมาตรฐาน มีความมั่นคงปลอดภัย และสอดคล้องกับหลักธรรมาภิบาลข้อมูลภาครัฐ 

บริการของ GDX

GDX ให้บริการเชื่อมโยงและแลกเปลี่ยนข้อมูลระหว่างระบบงานของหน่วยงานภาครัฐ โดยมีบริการสำคัญ ดังนี้

  • บริการเชื่อมโยงข้อมูลผ่าน API เพื่อให้ระบบงานของหน่วยงานสามารถเรียกใช้ข้อมูลจากหน่วยงานเจ้าของข้อมูลได้ตามสิทธิที่ได้รับอนุญาต
  • บริการเชื่อมโยงข้อมูลผ่านเว็บไซต์ GDX เพื่อสนับสนุนการใช้งานข้อมูลตามรูปแบบและเงื่อนไขที่ระบบกำหนด

โดยสามารถตรวจสอบข้อมูลที่ให้บริการได้ที่ GDX Data Catalog  https://gdx.dga.or.th/catalog/gallery/dataset

ประโยชน์ของ GDX

สำหรับหน่วยงานผู้ใช้ข้อมูล

  • ลดความซ้ำซ้อนในการจัดเก็บและเรียกขอข้อมูลระหว่างหน่วยงาน
  • เพิ่มประสิทธิภาพในการให้บริการประชาชนผ่านระบบดิจิทัล
  • สนับสนุนการพัฒนาบริการภาครัฐแบบเบ็ดเสร็จ (One Stop Service)

สำหรับหน่วยงานเจ้าของข้อมูล

  • สามารถกำหนดสิทธิและเงื่อนไขการเข้าถึงข้อมูลได้ตามอำนาจหน้าที่
  • สนับสนุนการเชื่อมโยงข้อมูลภายใต้มาตรฐานและแนวทางเดียวกัน
  • ลดภาระในการประสานงานและสนับสนุนการเชื่อมโยงข้อมูลระหว่างหน่วยงาน

รูปแบบการทำงานของ GDX

ศูนย์แลกเปลี่ยนข้อมูลกลางภาครัฐ (Government Data Exchange: GDX)

GDX ทำหน้าที่เป็นตัวกลางในการรับส่งข้อมูลระหว่างหน่วยงานผู้ใช้ข้อมูล (Consumer) และหน่วยงานเจ้าของข้อมูล (Provider) โดยมีขั้นตอนการทำงานโดยสรุป ดังนี้

  1. หน่วยงานผู้ใช้ข้อมูลส่งคำขอข้อมูลจากระบบงานของหน่วยงานผ่าน GDX
  2. ระบบตรวจสอบสิทธิการเข้าถึงข้อมูลตามที่ได้รับอนุญาต
  3. ระบบของหน่วยงานเจ้าของข้อมูลประมวลผลคำขอและส่งข้อมูลกลับผ่าน GDX
  4. GDX ส่งต่อข้อมูลไปยังระบบงานของหน่วยงานผู้ใช้ข้อมูล

ทั้งนี้ หน่วยงานเจ้าของข้อมูลยังคงมีหน้าที่รับผิดชอบในการจัดเก็บ ดูแล และกำหนดสิทธิการเข้าถึงข้อมูลของตนเอง โดย GDX ทำหน้าที่เป็นตัวกลางในการรับส่งข้อมูลตามสิทธิและเงื่อนไขที่กำหนด

การขอใช้บริการ GDX

หน่วยงานภาครัฐที่ประสงค์จะเชื่อมโยงและแลกเปลี่ยนข้อมูลผ่าน GDX สามารถดำเนินการตามขั้นตอนโดยสรุป ดังนี้

  1. ตรวจสอบชุดข้อมูลและ API ที่ให้บริการผ่าน GDX Data Catalog
  2. ประสานหน่วยงานเจ้าของข้อมูลเพื่อขออนุญาตใช้ข้อมูลตามหลักเกณฑ์และเงื่อนไขที่กำหนด
  3. ติดต่อ DGA Contact Center เพื่อรับคำแนะนำเกี่ยวกับขั้นตอน เอกสาร และวิธีการเชื่อมโยงข้อมูล
  4. ดำเนินการพัฒนา ทดสอบ และตั้งค่าการเชื่อมโยงตามมาตรฐานและแนวทางที่กำหนด ก่อนเปิดใช้งานจริง

ข้อควรทราบ: การแสดงรายการชุดข้อมูลหรือ API บน GDX Data Catalog ไม่ถือเป็นการอนุญาตให้ใช้ข้อมูลโดยอัตโนมัติ การขอใช้บริการต้องได้รับอนุญาตจากหน่วยงานเจ้าของข้อมูลก่อน และเป็นไปตามสิทธิ เงื่อนไข และกฎหมายที่เกี่ยวข้อง

บริการ GDX สำหรับหน่วยงานภาครัฐ ไม่เปิดให้ประชาชนทั่วไปหรือภาคเอกชนเข้าใช้งานโดยตรง ทั้งนี้ การใช้ข้อมูลผ่านบริการภาครัฐให้เป็นไปตามเงื่อนไขของบริการนั้น ๆ

ข้อมูลที่เกี่ยวข้อง

[GDX Data Catalog – รายการชุดข้อมูลที่เชื่อมโยงได้] (https://gdx.dga.or.th/catalog/gallery/dataset)

ข้อมูลมาตรฐาน Data Sharing Standard (https://standard.dga.or.th/data-sharing-guideline-dga-18-2569/)

ติดต่อสอบถาม

หากหน่วยงานภาครัฐต้องการสอบถามข้อมูลเพิ่มเติม ขอคำแนะนำเกี่ยวกับการเชื่อมโยงข้อมูล หรือขอรับการสนับสนุนด้านเทคนิค สามารถติดต่อได้ที่

DGA Contact Center
โทรศัพท์: 02-612-6060

เว็บไซต์: สำนักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล (องค์การมหาชน) (www.dga.or.th)

สำนักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล (องค์การมหาชน) พร้อมสนับสนุนหน่วยงานภาครัฐในการเชื่อมโยงและแลกเปลี่ยนข้อมูล เพื่อยกระดับการให้บริการภาครัฐด้วยเทคโนโลยีดิจิทัลอย่างมีประสิทธิภาพและมั่นคงปลอดภัย